1 2 4 img_3460_bielik
czwartek, 27 kwietnia 2017, 117 dzień roku, imieniny Sergiusza, Teofila, Zyty
Znajdujesz się w: Strona główna / TURYSTYKA / Historia

Historia

 

Dziedzictwo kulturowe

Najwięcej wiadomości o pramieszkańcach gminy Cybinka mamy z trzeciego okresu epoki brązu (1300 – 1100 lat p.n.e.). Rozwijała się wówczas kultura naszych bezpośrednich przodków – Prasłowian tzw. Kultura łużycka. Cmentarzysko z licznymi znaleziskami odkryto m. in. w Uradzie.
Ziemia Lubuska, a wraz z nią Cybinka i okolice, jako pierwsza weszła w skład państwa polskiego w X wieku. Stare źródła nazywają ją „ Kluczem królestwa polskiego”. Mieszko I zdawał sobie sprawę z faktu, że bez opanowania tych terenów nie może być mowy o opanowaniu Pomorza Zachodniego. Zajęcie tej ziemi doprowadziło go do pierwszych kontaktów z Niemcami. Królestwo polskie utraciło ten obszar w drugiej połowie XIII wieku. Stało się to za przyczyną księcia B. Rogatki, który sprzedał ten obszar margrabiom brandenburskim.
Pierwsza wzmianka źródłowa o Cybince pochodzi z 1472 roku ( Zibingen). Źródła niemieckie wspominają, że w okolicznych wsiach byłego powiatu, w tym także na terenach gminy Cybinka w XVII wieku językiem kościelnym pozostawał nadal język polski, mówiono nim również w takich wsiach jak: Sądów, Białków, Rąpice. Ostoją polskości najdłużej pozostawały wsie leżące w cyplu cybińskim od Rąpic przez Urad ku Słubicom.
O śladach polskości mówią m. in. tablice na nagrobkach cmentarnych oraz spisy kościelne zawierające nazwiska o polskim brzmieniu. Dobra ziemskie Cybinki należały w latach 1582 – 1804 do zakonu joannitów, który odstąpił je wielkiemu elektorowi w zamian za miejscowość Sądów. Od 1751 roku Cybinką władali Burgsdorffowie. W 1807 r. Cybinkę odkupił od komtura Fryderyka Ehrentreich von Burgsdorffa hrabia von Finckenstein. Cybinka została wyzwolona 4 lutego 1945 r. Do 1950 r. Cybinka należała administracyjnie do powiatu rzepińskiego (woj. Poznańskie). Od 1950 r. weszła w skład powiatu słubickiego i pozostała w jego granicach do 1975 r. Obecnie stanowi samodzielną jednostkę terytorialną należąca do powiatu słubickiego w województwie lubuskim.

 

Gmina Cybinka

Zarys historii

Podobnie jak dziś, również w przeszłości teren gminy był obszarem pogranicznym. W okresie plemiennym (VI - X w.) stykały się tutaj terytoria Lubuszan, Dziadoszan i Łużyczan. Od czasów Mieszka I wszystkie wymienione ziemie znalazły się w obrębie wczesnopiastowskiej monarchii. Kiedy Chrobry podzielił Polskę na prowincje obszar dzisiejszej gminy włączony został do Ziemi Lubuskiej. Był to południowy skrawek Ziemi Lubuskiej na styku z prowincją śląską, której północno - zachodnią flankę stanowił gród w Szydłowie. Ziemia Lubuska podlegała biskupstwu poznańskiemu, a w roku 1125 roku Bolesław Krzywousty wyodrębnił biskupstwo lubuskie. Tenże władca przeprowadził nowy podział administracyjny kraju na kasztelanie. Teren gminy Cybinka znalazł się w kasztelanii lubuskiej, granicząc z ziemiami kasztelanii krośnieńskiej. Mocą testamentu Bolesława Krzywoustego z 1138 roku, nastąpił rozpad jednolitego dotąd państwa na dzielnice. Śląsk i Ziemię Lubuską otrzymał najstarszy syn Krzywoustego, Władysław II. Po wygnaniu Władysława z kraju ziemiami tymi rządzili kolejno Bolesław Kędzierzawy, Bolesław Wysoki i Henryk Brodaty. Ostatni z wymienionych władców, panujący w latach 1202-1238, podjął dzieło zagospodarowania zachodnich i północnych rubieży swego dziedzictwa. Wyrażało się to między innymi w reformowaniu miast i osad wiejskich. Rozproszone osadnictwo wiejskie, czyli pojedyncze gospodarstwa rodzinne skupiano w większe osady, nadając im racjonalne rozplanowanie.
W 1250 roku wnuk Henryka Brodatego, książę śląski Bolesław Rogatka, sprzedał Ziemię Lubuską, w tym również teren gminy, elektorowi brandenburskiemu i arcybiskupstwu magdeburskiemu. Pod nowym władztwem prawobrzeżna część Ziemi Lubuskiej, a ściślej obszary obecnych powiatów słubickiego i sulęcińskiego, otrzymała nazwę Ziemi Torzymskiej (Land Sternberg). Jako jednostka terytorialna Brandenburgii, Ziemia Torzymska miała stolicę w Ośnie Lubuskim, gdzie mieściła się siedziba starosty. W nowszych czasach w Ośnie Lubuskim mieściły się również władze powiatowe. W 1873 roku Ziemia Torzymska podzielona została na dwie jednostki administracyjne - powiaty sulęciński i ośnieński. Cybinka z okolicą znalazła się w powiecie ośnieńskim. W 1904 roku przeniesiono siedzibę powiatu z Ośna Lubuskiego do Rzepina.
W okresie, kiedy Ziemia Lubuska dostała się pod panowanie Brandenburgii, krajem tym rządziła dynastia Askańczyków. Po jej wymarciu w 1317 roku kraj był przez całe stulecie terenem walk o sukcesję. Stabilizacja nastąpiła dopiero w 1415 roku, gdy do władzy doszła dynastia Hohenzollernów, która utrzymała się do czasu pierwszej wojny światowej.
W pierwszej połowie XIII wieku, gdy Ziemia Lubuska wiązana była jeszcze ze Śląskiem, powstały w rejonie Sulęcina rozległe dobra rycerskiego zakonu templariuszy. W 1312 roku zakon templariuszy został rozwiązany, a jego posiadłości przejęli inni rycerze zakonni – joannici. W XIV i XV wieku joannici ciągle powiększali swoje majątki, kupując lub podstępnie anektując kolejne wsie. Ich majątki znajdowały się także na południowym skraju Ziemi Torzymskiej, czyli na obszarze obecnej gminy Cybinka. W XV wieku dobra te w większości przeszły jednak w ręce świeckiego rycerstwa. Obdarowany w XIII wieku rozległymi dobrami w kasztelani krośnieńskiej, klasztor cystersów w Lubiążu, wszedł w posiadanie dalszych włości drogą zakupu. Od 1277 roku we władaniu klasztoru znalazły się również Rąpice. Jednak w 1316 roku wieś była w posiadaniu margrabiego Jana, który je sprzedał klasztorowi cystersów w Neuzelle. Granica sprzedanej ziemi przebiegała między grodem Szydłów a wsią Rybaki i nie była wytyczona dość precyzyjnie sądząc ze sporów o jej przebieg, który trwał ponad 400 lat między klasztorami w Lubiążu i Neuzelle. Obok własności joannitów i cystersów, istniały potwierdzone już w XIV wieku lenna rycerzy świeckich. Do nich należały Białków, Cybinka, Grzmiąca i Radzików.
Pierwsze wzmianki źródłowe dotyczące osadnictwa na terenie gminy pochodzą dopiero z XIII wieku. Wcześniejszą jego obecność potwierdzają jednak materiały archeologiczne, a pośrednio także pierwotne nazewnictwo miejscowości, zdecydowanie słowiańskie. Najwcześniej, bo w 1232 roku, w źródłach pisanych udokumentowane są Rąpice, a w 1249 roku Sądów. Pierwsze wzmianki o pozostałych miejscowościach pochodzą dopiero z XIV wieku (Grzmiąca, Kłopot, Radzików, Urad) i XV wieku. Stan osadnictwa w X-XII wieku nie został dotąd określony.

Archeologia

Dotychczasowe rozpoznanie archeologiczne wskazuje na stosunkowo słabą sieć osadniczą. Wiadomo też, że przed XIII wiekiem było to osadnictwo rozproszone. Wsie o zwartych, racjonalnych planach powstały dopiero za czasów Henryka Brodatego i później. Akcja lokacyjna, rezultatem której była wspomniana reforma przestrzenna i prawna wsi, przebiegała w oparciu o miejscowy żywioł etniczny. Skupiono po prostu w większe jednostki istniejące źrebia. Zakładane wsie, poza nielicznymi (Białków, Kłopot), były osadami małymi, skupiającymi do kilkunastu gospodarstw. Pomijając późniejsze osady folwarczne, źródłosłów pierwotnych nazw średniowiecznych wsi jest słowiański.

Rozplanowanie

Występują rożne typy układów. Pięć wsi ma plan ulicowy, dwie ulicowo-placowy, cztery owalnicowy i jedna rzędowy. Nieczytelny jest pierwotny plan Cybinki, rozwinięty już na początku XIX wieku w układ wielodrożnicy.
Oprócz Cybinki w wielodrożnicę przeobraziły się również Białków, Grzmiąca, Kłopot, Mielesznica, Radzików i Sądów. Pięć miejscowości w gminie to osady folwarczne, powstałe w nowszych czasach, o układach amorficznych.
W odniesieniu do zabytkowych układów wiejskich najczytelniejsze są plany owalnicowe w Białkowie i Radzikowie, ulicówka w Maczkowie i układ ulicowo-placowy w Rąpicach.

Zieleń

Przy wszystkich pałacach i dworach istniały większe lub mniejsze założenia parkowe. Najokazalszy i względnie dobrze utrzymany jest park w Cybince. Z innych godne uwagi są parki w Białkowie, Maczkowie i Radzikowie i Drzeniowie. W wielu wsiach istnieją miejsca po XIX-wiecznych cmentarzach, najczęściej w postaci enklaw wysokiej, zapuszczonej zieleni, niekiedy, jak w Białkowie nadal grzebalne. W Cybince są także cmentarze wojenne żołnierzy sowieckich.
Urządzenia przemysłowe w postaci młynów wodnych i wiatraków istniały w wielu wsiach od średniowiecza. Mapy z końca XIX wieku ujawniają obecność młynów w Maczkowie, Mielesznicy (1 młyn) i Rąpicach. W Sądowie była też huta żelaza, a w Rybojedzku i Tawęcinie - cegielnie. W drugiej połowie XIX wieku w Radzikowie i okolicy oraz w rejonie Cybinki funkcjonowały liczne kopalnie węgla brunatnego. Po wszystkich tego rodzaju zakładach pozostały tylko ślady, w przypadku wiatraków tylko znaki na mapach. Mimo wczesnego przyłączenia omawianego obszaru do obcego organizmu politycznego, jego mieszkańcy długo trzymali się rodzimej, słowiańskiej mowy i obyczaju. Germanizacja uczyniła duże postępy dopiero w XVIII - XIX wieku.

Zabudowa

W budownictwie wsi dominowały domy drewniane, wznoszone w charakterystycznej dla Słowian konstrukcji zrębowej, zastąpione dopiero w XIX-XX wieku murowanymi.

Białków

Historia

Wieś o XIII-wiecznej metryce, w źródłach pisanych wzmiankowana dopiero w 1413 roku. Materiały archeologiczne wskazują na istnienie tutaj osadnictwa w epokach pradziejowych, jak i we wczesnym średniowieczu. Założona na planie owalnicy ma dobrze zachowany pierwotny układ, czytelny w obecnej wielodrożnicy. W roku 1427 Białków należał do rodziny von Waldow, a w 1480 do von Grunberg. W 1575 roku dobra białkowskie podzielone zostały na Grunbergów i Kalkrentów. W 1724 roku brak Białkowa w wykazie dóbr szlacheckich, co wskazuje, że był wówczas wsią domenalną. W roku 1804 roku znowu Białków był w prywatnych rękach rodziny Tauemssinen. Liczył wówczas 399 mieszkańców. Były we wsi 92 domy, 3 młyny wodne, wiatrak i kuźnia. Obecny kościół z 1840 roku stoi na miejscu starszego, najpewniej szachulcowego. XVII-wieczny pałac zaadaptowany został na szkołę. Białkówek powstał zapewne w XIX wieku, jako folwark należący do dóbr w Białkowie. Resztki zabudowy folwarcznej z zarządcówką pochodzą z drugiej połowy XIX wieku i z lat 30-tych XX wieku.

Archeologia

Podczas badań powierzchniowych zewidencjonowano 8 stanowisk archeologicznych. Są to ślady i punkty osadnicze z średniowiecza i cmentarzyska ciałopalne kultury łużyckie epoki brązu.

Krajobraz

Wieś o charakterze zagrodowym, wzbogacona dominantą wysokościową, jaką jest kościół i przestrzenną zespołu pałacowo-parkowo-folwarcznego, położony jest na lekko falistym terenie, otoczony lasami.

Rozplanowanie

Wieś o planie wielodrożnicy, położona jest przy drugorzędnej drodze prowadzącej z Cybinki do Białkowa. Do wsi włączono przysiółek Białkówek.

Dominanty

Największą i najstarszą dominantą wsi jest zespół pałacowo-parkowo-folwarczny położony w południowo-wschodniej i wschodniej części wsi. Składa się z części rezydencjonalnej, gospodarczej i kolonii mieszkalnej. Część rezydencjonalna, od pozostałej części oddzielona sporą ilością zagród, składa się z ogrodu w kształcie prostokąta z zabudową. Przy murach okalających ogród stoją budynki mieszkalne dla służby i stajnie. W centrum stoi pałac, obecnie szkoła oraz oranżeria, a przed nimi fontanna. Pałac wzniesiono pod koniec XVIII wieku, w stylu klasycystycznym, na planie wydłużonego prostokąta. Dwukondygnacyjna bryła zamknięta jest czterospadowym dachem, krytym ceramiczną dachówką karpiówką. Po stronie wschodniej parterowa oranżeria, a po stronie ogrodowej dwukondygnacyjna, sześcioboczna weranda. Elewacje wieloosiowe, tynkowane z pozornym ryzalitem, podkreślonym jońskimi pilastrami, w elewacji frontowej. Kondygnacje podkreślają gzymsy.
Prostokątne okna na podokiennikach. Budynki gospodarcze na planach wydłużonego prostokąta, zamknięte dwuspadowymi dachami. Część gospodarczą tworzyło podwórze mniejsze z gorzelną, dwojakami i podwórze większe ze stodołami, magazynem zbożowym, oborami i stajniami, a także rządcówką i dwojakami. Dominantą tej części jest gorzelnia i magazyn zbożowy. Tu wyróżnia się także budynek lamusa z gołębnikiem. Jest to niezbyt duży budynek na planie kwadratu zamknięty czterospadowym dachem i umieszczonym na nim gołębnikiem o dachu namiotowym. Budynki gospodarcze wzniesione na planach wydłużonego prostokąta, w większości parterowe zamknięte dwuspadowymi dachami o niskim kącie nachylenia. Elewacje przeważnie tynkowane, wieloosiowe o prostokątnych oknach, pozbawione detalu architektonicznego. Wśród zabudowy wyróżnia się sześciokondygnacyjny spichlerz zamknięty dwuspadowym dachem o niskim kącie nachylenia. Elewacje ceglane, trzyosiowe. Centralna oś, elewacji frontowej, podkreślona lizenami. Otwory okienne zamknięte lukiem półokrągłym. Elewacje wieńczy gzyms arkadkowy. Rządcówka na planie litery „L" zamknięta wysokim dachem naczółkowym. Elewacje wieloosiowe, tynkowane, w części centralnej portyk. Kolonia mieszkalna składająca się z czworaków, dwojaków i domów jednorodzinnych z budynkiem gospodarczym, rozrzuconych wśród zabudowy wiejskiej bez planu. Są to budynki na planach prostokąta, parterowe zamknięte wysokimi dachami dwuspadowymi, rzadziej naczółkowymi, kryte ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje tynkowane i ceglane 3-4 osiowe (rzadziej wieloosiowe) pozbawione detalu architektonicznego lub o bardzo skromnym w postaci opasek czy gzymsu.
W pobliżu zespołu usytuowany jest kościół wzniesiony w 1840 roku w stylu neoromańskim. Jest to jednonawowa świątynia z małym, prostokątnym prezbiterium i kwadratową wieżą od zachodu, do której przylegają klatki schodowe. Bryła kościoła zamknięta dwuspadowym dachem, klatki schodowe dachem pulpitowym, a wieża niską kopułą z latarnią o dachu wielopołaciowym. Elewacje wieloosiowe o dużych otworach okiennych zamkniętych łukiem półkolistym, powtórzonym w gzymsie nadokiennym.

Zabudowa

Zabudowa pochodzi z XIX wieku, szczególnie z jego drugiej połowy. Przeważnie na obrzeżach wsi pojawia się zabudowa z pierwszej połowy wieku XX. Zagrody dość zwarte usytuowane przy wspólnej linii rozgraniczeń i zbliżonej linii zabudowy. Pojedyncze budynki stoją niekiedy w linii rozgraniczeń. Zagrody składają się z 3-5 budynków ustawionych przeważnie na planie podkowy i litery „L". Wcześniejsze budynki o bardziej przysadzistych bryłach, zamknięte wysokimi dachami dwuspadowymi krytymi ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje wieloosiowe, tynkowane pozbawione w większości detalu architektonicznego. Budynki późniejsze mają dachy dwuspadowe o niższym kącie nachylenia, a elewacje tynkowane z bogatszym detalem architektonicznym. Budynki z pierwszej ćwierci XX wieku podobne do budynków wcześniejszych, lecz o krótszych elewacjach. Na początku wieku XX we wsi wybudowano szkołę i remizę strażacką.
Z folwarku Białkówek, położonego w południowej części wsi Białkówek, zachowały się pojedyncze budynki historyczne.

Zieleń

W XIX wieku przy rezydencji założono mały park typu krajobrazowego, a w pierwszej połowie XX wieku cmentarz ewangelicki. Położony jest on na wschód, od głównej drogi wiejskiej. Rosną na nim lipy, klony. Nieliczne fragmenty wolnostojących nagrobków nie pozwalają na ich datowanie.

Stan zachowania

W wielodrożnicowym planie wsi, czytelny jest plan owalnicowy z okresu średniowiecza. Czytelny jest także w jego centrum staw. Zachowały się także, wykształcone w ciągu wieków dominanty jak kościół i zespół pałacowo-parkowo-folwarczny, pomimo ich pewnej degradacji. Likwidacja wielu budynków spowodowała zatarcie podwórza małego. Rozebrano gorzelnię, stodołę i inne budynki gospodarcze. Wprowadzono natomiast nieliczne budynki gospodarcze współczesne. Stan techniczny budynków jest dobry. W budynkach mieszkalnych niekiedy powiększono otwory okienne. Stan techniczny zabudowy zagrodowej niezadowalający. Park zachował swój układ i zdrowy drzewostan. Gorzej zachował się cmentarz, którego układ jest mało czytelny, a drzewostan w złym stanie. Nieliczne fragmenty wolnostojących nagrobków znajdują się także w złym stanie.

Znaczenie kulturowe

Osadnictwo na obszarze wsi sięga czasów epoki brązu i średniowiecza, o czym świadczą zewidencjonowane cmentarzysko kultury łużyckiej z epoki brązu, a także wiele śladów osadniczych z czasów średniowiecza. Wieś należy do nielicznych w gminie, gdzie zachowały się elementy wykształcone w ciągu wieków, sięgające czasów średniowiecza.

 

Bieganów

Historia

Folwark, związany z majątkiem w Cybince, założony został w nieznanym czasie. W początkach i drugiej połowie XX wieku przy folwarku powstało znaczne osiedle mieszkalne w formie ulicówki. Układ zabudowy folwarcznej z drugiej połowy XIX wieku. Do Bieganowa obecnie należy osada Rybojedzko. Folwark należący do dóbr w Białkowie położony nad Odrą, zbudowany zapewne w XVIII-XIX wieku. W końcu XIX wieku obok folwarku istniała cegielnia.

Archeologia

Przeprowadzone powierzchniowe badania wykazały istnienie na tym obszarze osadnictwa pradziejowego. Zewidencjonowano 8 stanowisk archeologicznych związanych z osadami sięgającymi epoki brązu z kulturą łużycką, okresu lateńskiego, okresu rzymskiego i średniowiecza. Są też ślady i punkty osadnicze datowane na epokę brązu, kulturę łużycką, starożytność i średniowiecze.

Krajobraz

Osada z zespołem folwarcznym położona na płaskim terenie w otwartym krajobrazie rolniczym. W krajobrazie pojawiła się także osada Rybojedzko położona w rozlewisku Odry.

Rozplanowanie

Osada o planie ulicówki położona przy drugorzędnej drodze łączącej Cybinkę z Bieganowem. Po wschodniej stronie duże założenie folwarczne. Do Bieganowa przyłączono osadę Rybojedzko o planie amorficznym położoną w niedalekiej odległości od Odry.

Dominanty

Resztki folwarku, między innymi gorzelnia, pochodzącego z połowy XIX wieku, uzupełniono współczesną zabudową gospodarczą. Wielokondygnacyjny budynek gorzelni o najwyższej kondygnacji w konstrukcji szachulcowej. Drugą dominanta jest folwark dawnego Rybojedzka założony w drugiej połowie XIX wieku. Tutaj też wprowadzono współczesną zabudowę gospodarczą.

Zabudowa

Zabudowa zwarta, w układzie kalenicowym, pochodzi w większości z pierwszej ćwierci XX. Nieliczne budynki wcześniejsze o prostych bryłach zamknięte dachami dwuspadowymi, krytymi ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje tynkowane o oszczędnym detalu architektonicznym w formie opaski i gzymsu. W drugiej połowie XX wieku osada powiększyła się o budynki wielorodzinne i jednorodzinne i obecnie stanowi przewagę w zabudowie. Przewagę tę potęguje współczesna zabudowa dawnej osady Rybojedzko.

Zieleń

Nie stwierdzono zieleni komponowanej.

Stan zachowania

Zespół folwarczny z połowy XIX wieku, rozwinął się w osadę o planie ulicówki, w końcu XIX i w XX-tym wieku, szczególnie w jego drugiej połowie. Z pierwotnego założenia folwarcznego zachowało się kilka budynków z gorzelnią. Wprowadzono natomiast wiele budynków współczesnych zarówno gospodarczych jak i mieszkalnych. Obecnie zabudowa współczesna dominuje nad zabudową historyczną. Osada Rybojedzko podupadła, a wprowadzona tu w układzie chaotycznym, zabudowa współczesna zdominowała krajobraz miejscowości.

Znaczenie kulturowe

Osada bez znaczenia kulturowego. Jedynie stanowiska archeologiczne wymagają ochrony.

 

Cybinka

Historia

Pierwsza wzmianka o Cybince pochodzi z 1472 roku. W roku 1582 roku Cybinka była wsią domenalną przekazaną przez elektora joannitom łagowskim, w zamian za Sądów. W roku 1802 hrabia Wilhelm von Finckenstein, prezydent rejencji frankfurckiej, kupił Cybinkę od komandora joannitów w Łagowie, Joachima von Burgsdorfa. Finckenstein wybudował w swej posiadłości okazały, klasycystyczny pałac, a przy nim założony park o regularnym układzie, w połowie stulecia przekształcony w krajobrazowy. W 1845 roku pruska domena królewska wykupiła dobra cybińskie, lecz w 12 lat później wróciły one do Finckensteinów, którzy przebywali tutaj do 1945 roku. Kościół w Cybince był najpewniej już w średniowieczu. Nie przetrwał z powodu słabego budulca-drewna. W latach 1784-1786 wzniesiono nowy kościół. Cybinka założona została prawdopodobnie w XIII wieku, na planie ulicówki. Na mapie z 1816 roku wieś jest już rozwiniętą wielodrożnicę, a w końcu XIX wieku siatka licznych ulic nadaje miejscowości cechy właściwe układom miejskim. Taki rozwój przestrzenny zawdzięczała Cybinka powstałym w okolicy kopalniom węgla brunatnego, które funkcjonowały do 1945 roku. Przy głównych ulicach zabudowa ma charakter zwarty, miejski, przy bocznych bardziej wiejski.

Archeologia

Najwięcej stanowisk archeologicznych (40) zarejestrowano podczas badań powierzchniowych w okolicach Cybinki. Są to w większości ślady i punkty osadnicze sięgające neolitu poprzez epokę kamienną i brązu z kulturą łużycką, okresu rzymskiego i starożytności po średniowiecze. Są też osady z okresu rzymskiego i późnego średniowiecza oraz cmentarzyska okresu rzymskiego i późnego średniowiecza, a także cmentarzysko ciałopalne kultury łużyckiej epoki brązu.

Krajobraz

Miejscowość o zwartej zabudowie położona na płaskim terenie, w krajobrazie otwartym, jedynie od strony południowej otacza ją las.

Rozplanowanie

Cybinka o planie wielodrożnicy, położona przy głównej drodze prowadzącej z Krosna Odrzańskiego do Słubic. W latach 1902-1909 poprowadzono tu kolej. W drugiej połowie XX wieku do Cybinki przyłączono dawny przysiółek Bełcze o planie ulicówki.

Dominanty

Wewnętrzną dominantą wsi jest kościół wzniesiony w latach 1784-1786, przebudowany i przedłużony ku wschodowi w 1866 roku. Założony na planie wydłużonego prostokąta z kwadratową wieżą od zachodu z zakrystią od pomocy i kruchtą od południa. Bryła kościoła zamknięta dachem dwuspadowym, krytym ceramiczna dachówką karpiówką. Wieża zwieńczona hełmem z latarnią. Elewacje tynkowane, wieloosiowe o dwóch poziomach okien. Wśród zabudowy wyróżnia się także zespół młyński z 1900-1910 roku położony w północno zachodniej części Cybinki. W skład zespołu wchodzi młyn, tartak i budynki gospodarcze. Młyn to budynek czterokondygnacyjny, zamknięty niskim dachem. Kondygnacje, o elewacjach ceglanych, podkreślone gzymsami. Otwory okienne prostokątne. Przy budynku stoi cylindryczny komin. Pozostałe budynki parterowe i dwukondygnacyjne, zamknięte dachem jednospadowym i dwuspadowym o elewacjach ceglanych i tynkowanych. Zabudowa Cybinki posiada duży zespół domów z XIX wieku i początków XX wieku. Zabudowa usytuowana przy wspólnej linii rozgraniczeń i nieco zróżnicowanej linii zabudowy. W pewnych partiach budynki tworzą pierzeję uliczną o charakterze miejskim. Starsze domy o rozluźnionej zabudowie z reguły parterowe o dwuspadowych dachach kryte ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje, w większości tynkowane, wieloosiowe o skromnym detalu architektonicznym w formie opaski lub gzymsu. Bogatsze elewacje charakteryzują obiekty pochodzące z 3-4 ćwierci XIX wieku. Wzbogacone są detalem architektonicznym eklektycznym bądź secesyjnym. Wiele jest budynków dwukondygnacyjnych, ustawionych kalenicowo. W pierwszej ćwierci XX wieku wzniesiono szkołę i stację kolejową. Dawny przysiółek Bełcze włączony w obręb miasta Cybinka, to zabudowa zwarta szczytowa pochodząca w większości z pierwszej ćwierci XX wieku usytuowana przy wspólnej linii rozgraniczeń i nieco zróżnicowanej linii zabudowy. W pierwszej połowie XX wieku powstało osiedle leśników składające się z budynków o wysokich dachach krytych dachówką ceramiczną. Elewacje krótkie, tynkowane pozbawione detalu architektonicznego.

Zieleń

Na początku XIX wieku, wraz z budową pałacu założono ogród barokowy, który przekształcono w połowie XIX wieku jako park krajobrazowy, przy zachowaniu elementów barokowych. Park powiększono w XX wieku w kierunku zachodnim łącząc go z lasem. Po II wojnie światowej, w dużej części parku, założono cmentarz oficerów Armii Radzieckiej. W parku, gdzie występuje 54 gatunki drzew i krzewów, jest 16 drzew o charakterze pomnikowym: dęby, lipy, jedlice Dongllasa, świerki, wiąz szypułkowy i sosna wejmutka. Zielenią komponowaną są także cmentarze. Najstarszym cmentarzem Cybinki jest cmentarz przykościelny, który założyli ewangelicy w XVIII wieku na planie prostokąta, zakończonego półkoliście. Wprowadzono wówczas lipy i tuje. Wolnostojące nagrobki datują się na pierwszą połowę XX wieku. Drugim cmentarzem był cmentarz ewangelicki założony w pierwszej połowie XX wieku, w centrum Cybinki, przy głównej drodze do Krosna Odrzańskiego. Na cmentarzu stoi kaplica. Pojedyncze wolnostojące nagrobki i nagrobki przyścienne pochodzą z pierwszej połowy XX wieku. Przy szosie prowadzącej z Cybinki do Gubina po 1945 roku założono cmentarz żołnierzy Armii Radzieckiej, na planie kwadratu wprowadzając topole i wierzby płaczące. Mogiły zaznaczone wolnostojącymi nagrobkami.

Stan zachowania

Dawna wieś, w ciągu wieków rozwinęła się w wielodrożnicę. Na tym planie wyrosły takie dominanty jak kościół, zespół pałacowo-parkowy, który zdegradowano rozbierając pałac i oficynę, a wprowadzając do parku dysharmonizujący, współczesny budynek. Układ parku także uległ zniekształceniu. Zarówno w przestrzeń historyczną jak i na obrzeżach wprowadzono współczesną zabudowę odbiegającą formą od historycznej zabudowy. Jedynie kościół i zespół młyński, a także szereg budynków mieszkalnych zachowała swoje wartości kulturowe. Z zieleni komponowanej swoje historyczne układy i starodrzew zachowały oba cmentarze. Zachowały się nieliczne fragmenty nagrobków. W lepszym stanie znajdują się nagrobki zaadaptowane dla pochówków wyznania rzymsko-katolickiego na cmentarzu założonym w pierwszej połowie XX wieku, który to cmentarz służy dla tego wyznania. W dobrym stanie znajdują się cmentarze Armii Radzieckiej.

Znaczenie kulturowe

Wśród licznych stanowisk archeologicznych na uwagę zasługuje cmentarzysko kultury łużyckiej epoki brązu. Mimo utraty wielu cennych elementów kompozycyjnych, w miejscowości zachowało się wiele historycznej zabudowy o dużych wartościach kulturowych jak kościół, czy zespół młyński, a także szereg budynków, które należy objąć ochroną. Ochroną konserwatorską objęto kościół i park, które wpisano do rejestru zabytków.

 

Drzeniów

Historia

Wieś powstała w XIII wieku, zapewne na miejscu starszych osad, na co wskazuje słowiańska nazwa oraz małe rozmiary założenia przestrzennego. W źródłach wymieniona w dokumencie biskupa lubuskiego z 1308 roku jako należąca do kurii poznańskiej. Drzeniów był wsią rycerską. W 1453 roku należał do Kalckreutów, a w 1494 Krzysztof Melthicz z Drzeniowa kwitował w konsystorzu poznańskim odbiór długu 300 dukatów, które od jego zmarłego brata Henryka zaciągnął król Kazimierz Jagiellończyk. Kościół, istniejący już w XIII wieku był budowlą drewnianą. Na jego miejscu stanął obecny z XV wieku, przebudowany w XIX wieku. XVIII-wieczne założenie dworskie zdekomponowane zostało w latach 70- tych XX wieku rozbiórką pałacu. Pozostał krajobrazowy park i folwark z zabudową z XIX-XX wieku.

Archeologia

Podczas badań powierzchniowych zarejestrowano jedno stanowisko archeologiczne. Jest to ślad osadniczy z późnego średniowiecza.

Krajobraz

Wieś zagrodowa z dominantami wysokościowymi i przestrzennymi jakim jest kościół i zespół folwarczny z parkiem, położona jest na lekko falistym terenie wśród lasów. Jedynie krajobraz od strony południowej otwiera się na pola.

Rozplanowanie

Wieś o planie wielodrożnicy położona przy drodze z Zielonej Góry do Słubic. Po stronie wschodniej wsi usytuowany jest folwark.

Dominanty

Najstarszą dominanta wsi jest kościół zbudowany w XV wieku w stylu gotyckim i rozbudowany w wieku XIX. Murowany z kamienia i cegły, salowy, zamknięty od wschodu pięciobocznie z prostokątną wieżą od zachodu. Bryłę nakrywa dwuspadowy dach od wschodu, pięciopołaciowy kryty ceramiczną dachówką. Elewacje tynkowane, w podłużnych elewacjach dwie osie okien zamkniętych łukiem odcinkowym. Do części wschodniej dobudowano w XIX wieku zakrystię. Drugą dominantą, przestrzenną jest zespół folwarczny założony w 2 połowie XIX wieku i rozbudowany w latach 1900-1939. Położony jest w terenie urozmaiconym, z rozległymi, niewysokimi pagórkami. W pobliżu występuje sieć cieków. Zespół składa się z części rezydencjonalnej i części gospodarczej. Na część rezydencjonalną składał się park z pałacem, zlokalizowanym w części północnej, pawilon chiński, neogotycki dom ogrodników i budynek gospodarczy. Na wprost drogi dojazdowej stało mauzoleum. Część gospodarcza zajmowała północną partię założenia. Budynki gospodarcze usytuowane na planie wielokąta składały się z gorzelni, spichlerzy, stajni, obór i stodół, a także budynków administracyjnych i oficyn. Wschodnia część podwórza o zwartej kompozycji, zachodnia rozproszona. Dominantą części gospodarczej jest gorzelnia. Budynki gospodarcze, niekiedy połączone szeregowo, od parterowych po dwu i trzykondygnacyjne. Dachy płaskie, dwuspadowe i czterospadowe kryte ceramiczną dachówką i eternitem. Elewacje tynkowane, wieloosiowe o małych otworach okiennych niekiedy zamkniętych odcinkowo, pozbawione detalu architektonicznego. Jedynie stodoły o elewacjach kamienno – ceglanych z rombowymi otworami wentylacyjnymi tworzącymi element dekoracyjny na tle części ceglanej. Budynki mieszkalne na planach prostokąta lub podkowy zamknięte czterospadowym lub dwuspadowym dachem krytym ceramiczną dachówką. Elewacje ceglane, pod okapem i w szczytach o konstrukcji szachulcowej. Otwory okienne o różnej wielkości.

Zabudowa

Zabudowa zagrodowa zwarta w układzie szczytowo – kalenicowym, usytuowana jest przy wspólnej linii rozgraniczeń i zróżnicowanej linii zabudowy. Pochodzi ona w większości z czwartej ćwierci XIX i początków XX wieku. Zagrody składają się z 3-5 budynków usytuowanych na planie podkowy lub litery „L". Domy, w większości o skromnym detalu architektonicznym w formie opaski czy gzymsu, bez względu na czas ich powstania. Pojedyncze budynki o nieco bogatszym wystroju. Wzniesiono je na planach prostokąta, zamykając przeważnie dwuspadowymi dachami krytymi ceramiczną dachówką karpiówką. Budynki z końca XIX wieku o dachach z niższym kątem nachylenia. Wiele elewacji budynków gospodarczych opracowanych w cegle z nieco bogatszym detalem architektonicznym.

Zieleń

Park założony na planie nieregularnym, wielokątnym i sad na planie kwadratu. Oś poprzeczna parku stanowi wydłużony staw. Na wschód od kościoła, w kompleksie leśnym, na wzniesieniu, położony jest cmentarz poewangelicki z XIX wieku. Założony na planie czworoboku, ograniczony murem. Powierzchnię cmentarza porastają klony, robinie, lipy i dęby. Na cmentarzu znajdują się pojedyncze wolnostojące nagrobki z drugiej połowy XIX wieku.

Stan zachowania

Rozwinięty w ciągu wieków układ przestrzenny nie zatarł pierwotnego rozplanowania rzędówki. Niestety jednak wprowadzenie w drugiej połowie XX wieku, wielorodzinnego osiedla mieszkaniowego tzw. bloków wpłynęło negatywnie na krajobraz wsi. Zdekomponowano także, w latach 70 – tych wieku, XVIII wieczne założenie dworskie poprzez rozbiórkę pałacu. Pozostał krajobrazowy park i folwark z zabudową z XIX-XX wieku. Park zdziczały, w którym wyczuwalne są fundamenty rozebranego pałacu, chińskiego pawilonu i basenu. Czytelny jest jedynie domek ogrodnika w stanie ruiny. Podwórze gospodarcze w dość dobrym stanie, zadbane i uporządkowane, pozbawione jednak walorów zabytkowych. Zachował się czytelny układ cmentarza, mimo licznych samosiejek. Mur częściowo rozebrany, a nagrobki zniszczone.

Znaczenie kulturowe

Największe znaczenie kulturowe wsi wiąże się z kościołem gotyckim, który wpisany jest do rejestru zabytków i w związku z tym wszelkie działania w obiekcie i w jego najbliższym otoczeniu wymagają odpowiedniego zezwolenia.

 

Grzmiąca

Historia

Wieś założona zapewne w XIII wieku, w dokumentach archiwalnych odnotowana dopiero w 1385 roku. Należała do dóbr w Białkowie. W 1778 roku majątek w Grzmiącej powiększony został o 463 morgi ziemi, na której założono folwark. Założona na planie ulicowo-placowym, w XVIII -XIX wieku rozwinęła się w wielodrożnicę z wieloma placami. Pierwotny układ planu jest nadal czytelny. Grzmiąca ma zabudowę zwartą z końca XIX i początku XX wieku. Teren wsi zasiedlony był już w czasach pradziejowych, o czym świadczą znaleziska archeologiczne.

Archeologia

11 stanowisk archeologicznych wiąże się z osadami kultury łużyckiej epoki brązu, halsztatu, okresu rzymskiego i starożytności, cmentarzyskami ciałopalnymi kultury łużyckiej, okresu rzymskiego, a także cmentarzyskiem kultury uniatyckiej epoki brązu. Są też ślady osadnicze sięgające epoki kamiennej, kultury łużyckiej, okresu rzymskiego, starożytności i późnego średniowiecza.

Krajobraz

Wieś zagrodowa położona na terenie falistym, w rolniczym krajobrazie otwartym. Rozplanowanie Wieś o planie wielodrożnicy z wieloma placami położona przy drugorzędnej drodze prowadzącej z Białkowa do Grzmiącej.

Dominanty

Brak dominant historycznych.

Zabudowa

Zabudowa zagrodowa pochodzi w większości z drugiej połowy XIX wieku, która zlokalizowana jest przeważnie w centrum wsi i zabudowy z pierwszej połowy XX wieku usytuowany na jej obrzeżach. Zagrody składające się z 3-5 budynków, usytuowane są przy wspólnej linii rozgraniczeń i nieco zróżnicowanej linii zabudowy na planie podkowy i litery „L". Budynki o dość wysokich dachach przeważnie dwuspadowych kryte ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje tynkowane, wieloosiowe o skromnym detalu architektonicznym w formie opaski czy gzymsu. Gzyms niekiedy podkreśla ściankę kolankową, w której znajdują się małe otwory okienne. Pojedyncze budynki o bogatszym detalu architektonicznego w postaci boniowanych lizen, gzymsów nadokiennych. W pierwszej połowie XX wieku zbudowano we wsi szkołę i dom ludowy.

Zieleń

W centrum wsi aleja różnych gatunków drzew.

Stan zachowania

Wieś w ciągu wieków rozwinęła się z układu opartego o plan ulicowo-placowym w wielodrożnicę. Pomimo wczesnej metryki zabudowa zagrodowa pochodzi w większości z końca XIX wieku. W drugiej połowie wieku w krajobraz wsi wprowadzono pojedyncze, dysharmonizujące budynki jednorodzinne i gospodarcze. Stan techniczny budynków jest jednak niezadowalający.

Znaczenie kulturowe

Wieś zagrodowa, bez historycznych dominant. Nie brak jednak budynków o wysokich wartościach, które winny być chronione. Ochroną objęte są stanowiska archeologiczne, przy których podczas prac ziemnych należy zapewnić nadzór archeologiczny.

 

Kłopot

Historia

Wieś pierwszy raz wzmiankowana w 1350 roku. Powstała niewątpliwie w pierwszej połowie XIII wieku. Była własnością książęcą, przekazaną w pierwszej połowie XIV wieku, joannitom ze Słońska. W ich posiadaniu pozostawała do 1810 roku, gdy przeszła do pruskiej domeny królewskiej. Założona została na planie owalnicy, w nowszych czasach przekształconej w wielodrożnicę. Zabudowa zwarta z XIX i XX wieku, o walorach kulturowych.

Archeologia

Przeprowadzone powierzchniowe badania archeologiczne wykazały istnienie nielicznych śladów osadnictwa na obszarze wsi. Zarejestrowano 3 stanowiska datowane na wczesne średniowiecze. Są to ślady osadnicze i osada.

Krajobraz

Zwarta zabudowa zagrodowa położona na falistym terenie w otwartym krajobrazie rolniczym, w pobliżu wału Odry.

Rozplanowanie

Wieś o planie wielodrożnicy położonej przy drodze drugorzędnej prowadzącej z Białkowa do Kłopotu.

Dominanty

Brak dominant historycznych.

Zabudowa

Zabudowa zwarta usytuowana przeważnie przy wspólnej linii rozgraniczeń i zbliżonej linii zabudowy. Zagrody najczęściej składają się z 3-5 budynków wzniesionych na planie podkowy lub litery „L”. Budynki wcześniejsze na rzutach prostokąta, parterowe zamknięte wysokimi dachami krytymi ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje przeważnie tynkowane, wieloosiowe o skromnym detalu architektonicznym w formie opaski czy gzymsów. Budynki z 3-4 ćwierci XIX wieku zamknięte dachami o niższym kącie nachylenia i o bogatszym detalu architektonicznym w postaci profilowanych opasek i gzymsów, gzymsów podokienników, nadokienników i płycin podokiennych, a także lizen niejednokrotnie boniowanych. Pojawiają się także budynki dwukondygnacyjne, ustawione kalenicowo przy wspólnej linii zabudowy tworzące pierzeję. W początkach XX wieku we wsi wzniesiono szkołę i dom ludowy.

Zieleń

Z zieleni komponowanej istnieje, w centrum wsi, aleja lipowa pochodząca prawdopodobnie z początku XX wieku.

Stan zachowania

W obecnym planie, wielodrożnicowym wsi, pomimo zabudowy części nawsia, czytelne jest pierwotne założenie owalnicowe. Niestety, jak wynika z relacji mieszkańców, w 2 połowie XX wieku, rozebrano pałac zlokalizowany w południowej części wsi. W krajobraz wsi wprowadzono nieliczną zabudowę współczesną zachowując jednak zasady kształtowania historycznej przestrzeni. Niestety stan ogólny budynków jest zły. Szkołę zaadaptowano na mieszkania, a dom ludowy użytkowany zgodnie z funkcją.

Znaczenie kulturowe

Ze względu na zachowany plan owalnicowy sięgający czasu średniowiecza, a także interesującą zabudowę zagrodową, a na pewnych odcinkach o charakterze miejskim, wieś ma duże znaczenie kulturowe.

 

Koniczyn

Historia

Prawdopodobnie był tutaj młyn, a pod koniec XIX wieku zlokalizowany został bliżej nieokreślony zakład przemysłowy, młyn parowy, przy nim zaś wkrótce willa nad Pliszką, z małym założeniem parkowym. Zapewne w tym samym czasie co willa zbudowano spichlerze zbożowe z bocznicą koleją. Osada zachowała się bez większych przekształceń.

Archeologia

Brak informacji na temat stanowisk archeologicznych.

Krajobraz

Osada położona na płaskim terenie, wśród lasów. Na obrzeżach parku płynie rzeczka Pliszka.

Rozplanowanie

Osada o planie amorficznym położna na płaskim terenie wśród lasów położona jest przy drugorzędnej drodze wychodzącej z drogi głównej Krosno Odrzańskie – Słubice. W pobliżu, na wyniesieniu, zlokalizowany jest zespół budynków koszarowych SS.

Dominanty

Wśród lasu na początku XX wieku wzniesiono willę o rozczłonkowanej bryle, zamkniętej wysokim dachem krytym ceramiczną dachówką. Wzniesiono wówczas mały budynek gospodarczy o dachu dwuspadowym i elewacjach ceglanych. W pobliżu, prawie w tym samym czasie, powstał spichlerz zbożowy wzniesiony na planie prostokąta, wielokondygnacyjny o tynkowanych, wieloosiowych elewacjach. Prawdopodobnie nieco wcześniej powstała fabryka.

Zabudowa

Nieliczna zabudowa z pierwszej ćwierci XX wieku w układzie zwartym. Budynki na planie prostokąta zamknięte dwuspadowymi dachami krytymi ceramiczna dachówką karpiówką. Elewacje tynkowane. W pierwszej połowie XX wieku w lesie powstały koszary SS. Są to budynki na planach prostokąta o 2-3 kondygnacjach z dwuspadowymi dachami o elewacjach tynkowanych, wieloosiowych, pozbawione detalu architektonicznego.

Zieleń

Obok willi, w tym samym czasie powstał mały park typu krajobrazowego.

Stan zachowania

Stan techniczny willi i zabudowy jest dość dobry. Dobrze zachowany jest także spichlerz. W gorszym stanie znajduje się fabryka i koszary pozbawione użytkownika. Zaniedbany jest także park.

Znaczenie kulturowe

Osada mało rozpoznana. Obok zespołu willowego wpisanego do rejestru zabytków ochroną należy objąć obiekty najcenniejsze, po ich rozpoznaniu.

Krzesin

Historia

Wieś powstała w średniowieczu, należała do joannitów w Słońsku aż do czasu sekularyzacji zakonu w 1810 roku. Założona jako mała rzędówka, taką pozostała do dziś.

Archeologia

Wieś Krzesin należy do niewielu wsi, gdzie podczas powierzchniowych badań archeologicznych, zewidencjonowano dość dużą (17) liczbę stanowisk archeologicznych. Są to: osada z neolitu, cmentarzyska epoki kamiennej i brązu, późnego średniowiecza, a także cmentarzysko ciałopalne kultury łużyckiej.

Krajobraz

Wieś zagrodowa położona na płaskim terenie otoczona lasami.

Rozplanowanie

Wieś o planie rzędówki położona przy wiejskiej drodze prowadzącej z Rąpic do Krzesina.

Dominanty

Wieś pozbawiona dominant historycznych.

Zabudowa

Kilka rozproszonych zagród z drugiej połowy XIX wieku w układzie kalenicowo-szczytowym. Budynki zamknięte dwuspadowymi dachami krytymi ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje tynkowane o skromnym detalu architektonicznym w formie opasek okiennych i gzymsów. Na początku XX wieku wzniesiono szkołę.

Zieleń

Nie stwierdzono zieleni komponowanej.

Stan zachowania

Mimo braków w zabudowie czytelny jest jeszcze rzędowy plan wsi. Budynki przez wiele lat nie remontowane znajdują się w złym stanie technicznym. Budynek szkoły stracił swoją funkcję, zaadaptowano go na mieszkania.

Znaczenie kulturowe

Największe znaczenie kulturowe ma jedno cmentarzysko z epoki brązu.

 

Maczków

Historia

Mimo niemieckiego przekształcenia w nazwie wsi przetrwało słowiańskie brzmienie. Rodzima nazwa wystawia miejscowości stara metrykę. Lokacja, czyli regulacja planu wsi i przyznanie nowego prawa, magdeburskiego, nastąpiła zapewne w pierwszej połowie XIII wieku. W źródłach pisanych Maczków wzmiankowany jest w 1405 roku należał wówczas do joannitów komandorii łagowskiej. W 1521 roku Maczków należał do rodziny von Sale, a nieco później do von Kedtwigk. W XIX wieku dziedzicami były rodziny von Pilsach, a po nich von Rysselmann. W 1590 roku w Maczkowie powstała papiernia, a niedługo później tartak wodny i młyn nad Ilanką. W 1804 roku we wsi było 41 domów i 266 mieszkańców. Archeologia Po Cybince, właśnie w Maczkowie zanotowano podczas badań powierzchniowych najwięcej stanowisk archeologicznych. Są to ślady osadnicze z epoki kamiennej, kultury łużyckiej epoki brązu, starożytności i późnego średniowiecza oraz osady z okresu rzymskiego, późnego średniowiecza, a także cmentarzysko z epoki brązu.

Krajobraz

Wieś zagrodowa wzbogacona dominantą przestrzenną zespołu dworsko-parkowo- folworcznego, położona na terenie falistym, w otoczeniu lasów.

Rozplanowanie

Wieś o planie ulicówki położona przy drugorzędnej drodze z drogi głównej ze Słubic.

Dominanty

Dominantą przestrzenną wsi jest zespół dworsko-parkowo-folwarczny. Wzniesiony na planie podkowy. Wśród zespołu wyróżnia się dwór zbudowany w czwartej ćwierci XVIII wieku w stylu klasycystycznym z barokowym detalem architektonicznym. Wzniesiony na planie prostokąta, dwukondygnacyjny zamknięty dachem dwuspadowym krytym ceramiczną dachówką. Elewacje wieloosiowe, tynkowane. W elewacji południowej pięcioboczny ganek z balkonem i facjatka zakończona trójkątnie. Budynki gospodarcze na planach wydłużonego prostokąta o dwuspadowych dachach krytych ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje wieloosiowe o małych otworach.

Zabudowa

Wieś zagrodowa, w zwartym układzie kalenicowo-szczytowym usytuowana przy wspólnej linii rozgraniczeń i zróżnicowanej nieco linii zabudowy. Zagrody składające się z 3-4 budynków ustawione przeważnie na planie litery „L”. Budynki w większości pochodzą z drugiej połowy XIX wieku. Starsze zlokalizowane w centrum wsi, późniejsze z lat 30-tych XX wieku na jej obrzeżach. Pojedyncze budynki wzniesiono w drugiej połowie XX wieku. Starsze budynki o bryłach bardziej przysadzistych zamknięte dwuspadowymi dachami krytymi ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje tynkowane, wieloosiowe bez detalu architektonicznego lub o skromnym detalu architektonicznym w formie opaski czy gzymsu. Późniejsze budynki o dachach z niskim kątem nachylenia, a elewacje w pojedynczych budynkach nieco bogatsze. Budynki z XX wieku pozbawione detalu architektonicznego. 

Zieleń 

W sąsiedztwie pałacu położony jest park założony w XVIII-XIX wieku jako park krajobrazowy. Przez park przepływa rzeczka Ilanka. Przy głównej drodze do Rzepina, we wsi położony jest cmentarz założony przy kościele w drugiej połowie XIX wieku przez ewangelików, na planie wydłużonego prostokąta. Pojedyncze okazy starodrzewia to lipy i dęby. Fragmenty wolnostojących nagrobków trudne do datowania.

Stan zachowania

Wieś zachowała swój układ przestrzenny oparty na planie ulicówki, pomimo ubytków w zabudowie i wprowadzenia współczesnych, dysharmonizujacych budynków. Zachowała się też w dobrym stanie dominanta przestrzenna jaką jest dwór i folwark mimo jego częściowego zaniedbania. W miarę dobrze zachował się park chociaż wprowadzono dysharmonizujacy budynek hydroforni. Układ cmentarza całkowicie zatarty. Teren zakrzaczony a zachowane pojedyncze drzewa w złym stanie. Nagrobki całkowicie zdewastowane.

Znaczenie kulturowe

Maczków należy w gminie do najwartościowszych kulturowo miejscowości o zachowanym

pierwotnym układzie ulicówki, z folwarkiem, dworem i założeniem parkowym.

 

Mielesznica

Historia

Nazwa wsi jest ewidentnie słowiańska, a jej niemiecki odpowiednik ma tylko zgermanizowane brzmienie. Mielesznica powstała zapewne w XIII wieku, ukształtowana na planie owalnicy. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od młyna, który mógł tutaj powstać wraz z lokacją wsi. Na mapie z końca XIX wieku zaznaczone są jeszcze dwa młyny. Pierwsza wzmianka pochodzi z 1431 roku, gdy wieś należała do joannitów, rządzących dobrami do XVIII wieku. Wzmianki w 1763 roku folwark należał do dóbr w Rąpicach. W nowszych czasach zabudowa nawsia i rozwój przestrzenny miejscowości zatarły pierwotny układ planu, przekształcając wieś w wielodrożnicę. Liczne wyburzenia po 1945 roku zdegradowały kulturowo Mielesznicę.

Archeologia

W czasie badań powierzchniowych zewidencjonowano 7 stanowisk archeologicznych. Są to osady sięgające epoki kamiennej, kultury łużyckiej epoki brązu i halsztatu, cmentarzysko ciałopalne kultury łużyckiej, i ślady osadnicze kultury łużyckiej, starożytności, późnego średniowiecza.

Krajobraz

Miejscowość o charakterze zagrodowym położona jest na falistym terenie, wśród lasów. W pobliżu przepływa kanał.

Rozplanowanie

Mielesznica, o planie wielodrożnicy, położona jest przy drugorzędnej drodze prowadzącej z Mielesznicy do Grzmiącej.

Dominanty

Wieś pozbawiona dominant.

Zabudowa

Zabudowa pochodzi z końca XIX i pierwszej ćwierci XX wieku. Zagrody rozproszone, niepełne. Budynki o dwuspadowych dachach kryte ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje w większości tynkowane, wieloosiowe z detalem architektonicznym w formie profilowanych opasek okiennych czy gzymsów, które często podkreślają ściankę kolankową z małymi okienkami lub szczyty.

Zieleń

Brak zieleni komponowanej.

Stan zachowania

XV -wieczny plan owalnicowy, w 2 połowie XIX wieku rozwinął się w wielodrożnicę, która ze względu na liczne ubytki w zabudowie uległa nieco zniekształceniu. Nieliczna zabudowa w stanie średnim.

Znaczenie kulturowe

Wśród stanowisk archeologicznych, które podlegają ochronie konserwatorskiej, wyróżnia się cmentarzysko i ślady osadnicze kultury łużyckiej. Niestety nie zachował się owalnicowy plan wsi, ani w całości jego zabudowa. Pojedyncze obiekty o większych wartościach kulturowych objąć ochroną.

 

Radzików

Historia

Radzików powstał być może jako wieś kolonialna, z udziałem przybyszów z zachodu. Może na to wskazywać nazwa niemiecka, zawierająca słowo las, sugerująca położenie miejscowości na leśnym karczunku. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1329 roku. Przez całe dzieje Radzików był lennem szlacheckim. W XV wieku należał do Grunbergów. Radzików otrzymał plan owalnicy, w XIX i XX wieku, rozbudowanej w wielodrożnicę. Usytuowanie kościoła poza obszarem nawsia, świadczy, że początkowo Radzików nie był wsią parafialną. W 1800 roku było we wsi 183 mieszkańców, 32 domy mieszkalne i cegielnia. W latach 80 – tych XIX wieku powstała kopalnia węgla brunatnego z licznymi szybami.

Archeologia

9stanowisk archeologicznych zewidencjonowanych podczas powierzchniowych badań, związane są z cmentarzyskiem ciałopalnym kultury łużyckiej epoki brązu oraz ze śladami osadniczymi kultury łużyckiej, starożytności i średniowiecza. Wiele stanowisk znanych z niemieckiej literatury nie znaleziono w terenie.

Krajobraz

Zwarta zabudowa zagrodowa wzbogacona dominantami kościoła i zespołu dworsko- parkowego położona jest na terenie pagórkowatym, otoczona lasami.

Rozplanowanie

Wieś o planie wielodrożnicy położona jest przy drugorzędnej drodze łączącej Sądów z Radzikowem. Po południowo-wschodniej stronie wsi znajduje się zespół dworsko-parkowy.

Dominanty

Poza nawsiem, na niewielkim wzniesieniu w 1712 roku zbudowano kościół o konstrukcji szachulcowej. Jest to budowla salowa zamknięta od wschodu trójbocznie z kruchtą od południa i wieżą drewnianą od zachodu. Drugą dominantą jest zespół dworsko-parkowy. Dwór położony wśród niedużego parku krajobrazowego, wzniesiono w XVIII wieku, przebudowano w wieku XIX i XX. Budynek murowany,parterowy na rzucie prostokąta zamknięty wysokim dachem z facjatkami na osi elewacji południowej i północnej. Od wschodu dobudówka.

Zabudowa

Zabudowa zagrodowa zwarta kalenicowo-szczytowa pochodzi od połowy XIX wieku i z pierwszej połowy XX wieku. Zagrody składają się z 3-4 budynków usytuowanych na planie podkowy lub litery „L” przy zachowaniu wspólnej linii rozgraniczeń i lekko zróżnicowanej linii zabudowy. Wcześniejsze budynki o dość przysadzistych bryłach, zamknięte wysokimi dachami krytymi ceramiczną dachówką karpiówką o elewacjach tynkowanych, wieloosiowych o bardzo skromnym detalu architektonicznym w formie opaski taśmowej czy gzymsu. Budynki późniejsze mają dachy o niższym kącie nachylenia i nieco bogatszy detal architektoniczny. Budynki z początku XX wieku w większości pozbawione detalu architektonicznego. Radzikówek jest gajówką, powstałą zapewne w XVIII-XIX wieku, w obecnej postaci pochodzącą z pierwszej ćwierci XX wieku.

Zieleń

Przy dworze założono w XVIII wieku mały park typu krajobrazowego. Cmentarz położony poza wsią, wśród pól, został założony przez ewangelików w pierwszej połowie XX wieku. Na teren cmentarza wprowadzono krzyżujące się aleje klonowe i klony szpalerowe. Brak wolnostojących nagrobków.

Stan zachowania

W układzie wielodrożnicy pomimo licznych braków w zabudowie, czytelna jest pierwotna owalnica. Braki w zabudowie uzupełniono współczesnymi budynkami nie podporządkowując się jednak przestrzeni historycznej. Z zabudowy historycznej zachował się kościół z 1712 roku o konstrukcji szachulcowej oraz dwór zaadaptowany na szkołę i park krajobrazowy z XVIII wieku. Cmentarz został zaadaptowany dla potrzeb wyznania rzymsko katolickiego. Nie zachował się pierwotny układ cmentarza. Jedynie zieleń pozostaje w dobrym stanie.

Znaczenie kulturowe 

Zewidencjonowane stanowiska archeologiczne podlegają ochronie konserwatorskiej i dlatego też prace ziemne muszą być prowadzone pod nadzorem archeologa. Ochronie podlegają także obiekty wpisane do rejestru zabytków jak kościół i pałac. Wiele jest obiektów o dużej wartości, które należy objąć ewidencją konserwatorską, w celu ich ochrony.

 

Rąpice

Historia

Słowiańska, nazwa zdaje się wskazywać na odległy rodowód wsi, mający korzenie w źrebiu. Może na to wskazywać również pierwotne, małe założenie ulicowo-placowe, skupiające zaledwie 12 gospodarstw. Pozyskanie przez melioracje nowych areałów żyznych gleb spowodowało bujny rozwój wsi już w XVIII wieku. W 1800 roku było w Rąpicach 131 domów i 770 mieszkańców. Istniały trzy młyny wodne i tartak. Wieś rozrosła się przestrzennie w dużą wielodrożnicę, ustronnie w stosunku do pierwotnego założenia przy którym usytuowano duży folwark.

Archeologia

Podczas badań powierzchniowych zewidencjonowano dwa stanowiska archeologiczne związane z osadami kultury łużyckiej i wczesnego średniowiecza. Są też ślady osadnicze z wczesnego średniowiecza. Znane z literatury niemieckiej stanowiska archeologiczne nie zweryfikowano w terenie.

Krajobraz

Zwarta zabudowa zagrodowa wzbogacona dominantą jaką jest folwark położona jest na terenie falistym, otoczona lasami.

Rozplanowanie

Wieś o planie wielodrożnicy położona jest przy drugorzędnej drodze prowadzącej z Kłopotu do Rąpic.

Dominanty

Zespół folwarczny stanowi dominantę wsi. Założony w XIX wieku, po wschodniej stronie wsi, na planie czworoboku. Wśród zespołu usytuowany jest dwór czy też rządcówka wzniesiony w pierwszej połowie XIX wieku, w stylu późnoklasycystycznym, na planie prostokąta, parterowy z facjatą w elewacji północnej. Niektóre budynki gospodarcze połączone ze sobą szeregowo. Wzniesione na rzucie wydłużonego prostokąta, zamknięte dwuspadowymi dachami. Na początku XX wieku wzniesiono we wsi młyn.

Zabudowa

Zwarta zabudowa zagrodowa w układzie kalenicowo-szczytowym, pochodzi od połowy XIX wieku. Niepełne zagrody, usytuowane przy wspólnej linii rozgraniczeń i nieco zróżnicowanej linii zabudowy, składają się z 2-3 budynków. Budynki wcześniejsze o dość przysadzistych bryłach, zamknięte wysokimi dachami, w większości dwuspadowymi, krytymi ceramiczna dachówką karpiówka. Elewacje tynkowane, wieloosiowe pozbawione lub o bardzo skromnym detalu architektonicznym w postaci opasek lub gzymsów. Późniejsze budynki z dachami o niskim kącie nachylenia i niektórych elewacjach wzbogaconych lizenami, boniami czy gzymsami podokiennikami. Czasami gzymsy podkreślają szczyty lub ściankę kolankową z małymi okienkami. Domy z pierwszej ćwierci XX wieku, zlokalizowane w większości na obrzeżach wsi o krótszych elewacjach, pozbawione detalu architektonicznego. Na początku XX wieku wprowadzono szkołę. W latach 30-tych XX wieku - dom ludowy.

Zieleń

Cmentarz położony jest w centrum wsi. Założony przez ewangelików w l połowie XX wieku na planie prostokąta z boczną aleją lipową. Układ ramuje szpaler dębowy. Na cmentarzu nieliczne fragmenty ewangelickich nagrobków. Place obsadzone drzewami.

Stan zachowania

Średniowieczne rozplanowanie ulicowo-placowe w ciągu wieków rozwinęło się w wielodrożnicę. Liczne ubytki w zabudowie zdegradowały jednak nieco układ przestrzenny, zwłaszcza że wprowadzono na obrzeżach nieliczne współczesne budynki nie pasujące do przestrzeni. Współczesne, dysharmonizujące budynki gospodarcze wprowadzono także w niepełny zespół folwarczny, który jest obecnie zaniedbany. Stan zabudowy zagrodowej jest też nienajlepszy. W niektórych elewacjach zmieniono otwory okienne dekomponując niekiedy kompozycję elewacji. Młyn w średnim stanie technicznym. Dawny cmentarz, obok nowego, zachowany jest w postaci enklawy wysokiej zieleni.

Znaczenie kulturowe

Wartość kulturową przedstawiają stanowiska archeologiczne, które podlegają ochronie konserwatorskiej. Znaczne wartości kulturowe ma także zabudowa mieszkalna zwarta, parterowa i piętrowa, którą należy objąć ochroną konserwatorską.

Sądów

Historia

Mimo późnego udokumentowania w źródłach, słowiańska nazwa wsi dowodzi jej wczesnego rodowodu, sięgającego pierwszej połowy XIII wieku. Lokację Sądowa przeprowadzono bez udziału obcego elementu, a pierwotny plan wsi trudny jest do ustalenia wobec jej rozwinięcia już w XIV wieku w dużą wielodrożnicę. O tak wczesnym rozwoju można mówić na podstawie źródeł z 1375 roku, w których Sądów nazywany jest miasteczkiem. W 1460 roku miejscowość była we władaniu rodziny Schaffe. W 1574 roku dobra przejął elektor i wkrótce zamienił z joannitami na Cybinkę. Joannici sprzedali zapewne Sądów, bo już w 1580 roku był on w rękach rodziny von Winterfeld, która władała dobrami do 1853 roku i z jej fundacji powstał, zachowany do dziś, klasycystyczny kościół. W XVII wieku wzniesiony został dwór rozbudowany w 1734 roku i ponownie około 1830 roku pałac, z rozległym parkiem. Po 1945 roku pałac popadł w ruinę i został rozebrany. Pozostał tylko zaniedbany park. W 1800 roku w Sądowie było 77 domów mieszkalnych, 3 młyny wodne, papiernia, huta dymarkowa i dwa folwarki, z których jeden, zapewne istniejący od średniowiecza, położony był poza wsią i miał słowiańską nazwę – Siersko. W 1800 roku było w Sądowie 518 mieszkańców.

Archeologia

Na obszarze wsi podczas powierzchniowych badań archeologicznych zewidencjonowano 20 stanowisk archeologicznych. Są to w większości ślady i punkty osadnicze kultury łużyckiej epoki brązu, starożytności, okresu rzymskiego, wczesnego średniowiecza. Są także osady kultury łużyckiej, starożytności, okresu rzymskiego i późnego średniowiecza.

Krajobraz

Zwarta zabudowa zagrodowa z dominantą kościoła położona jest na terenie falistym wśród lasów. W pobliżu płynie rzeka Pliszka.

Rozplanowanie

Wieś o planie ulicówki położona przy drugorzędnej drodze prowadzącej z Cybinki do Sądowa. Po stronie wschodniej wsi płynie rzeka Pliszka.

Dominanty

Dominantą wysokościową jest kościół wzniesiony w 1801 roku w stylu późnoklasycystycznym - na planie wydłużonego prostokąta z dwoma kwadratowymi wieżami, od strony zachodniej, zamknięty dachem dwuspadowym. Elewacje tynkowane o dwóch kondygnacjach podkreślonych szerokim gzymsem. Elewacja zachodnia zwieńczona szczytem. Trzykondygnacyjne wieże zakończone krenelażową attyką, nakryte dachami namiotowymi.

Zabudowa

Zabudowa pochodzi z XIX wieku, w większości z jego drugiej połowy. W części południowej wsi zabudowa zwarta usytuowana przy wspólnej linii rozgraniczeń i zróżnicowanej nieco linii zabudowy. Niekiedy budynki tworzą zwartą pierzeję. W północnej części zabudowa rozproszona.. Zagrody, niekiedy niepełne, składają się w większości z 3-5 budynków ustawionych na planie litery „ L" i podkowy. Wcześniejsze budynki o wysokich dachach, przeważnie dwuspadowych, krytych ceramiczną dachówką karpiówką. Elewacje tynkowane o skromnym detalu architektonicznym z postaci opasek czy gzymsów taśmowych. Budynki z 3-4 ćwierci XIX wieku o bogatszych elewacjach, a dachy o niższym kącie nachylenia. Obok budynków parterowych są także budynki dwukondygnacyjne. W pierwszej ćwierci XIX wieku we wsi wzniesiono budynek szkolny i dom ludowy.

Zieleń

W północno-zachodniej części wsi, przy pałacu, w XIX wieku założono park krajobrazowy z grabową aleją i starodrzewiem. W centrum wsi, przy drodze Radzików- Cybinka, w pierwszej połowie XX wieku ewangelicy założyli cmentarz wprowadzając aleję klonowo-kasztanową i szpalery dębów i klonów. Nieliczne fragmenty wolnostojących nagrobków nie pozwalają na ich datowania.

Stan zachowania

XIX-wieczna wielodrożnica, ze względu na liczne ubytki w zabudowie, przekształciła się w plan ulicowy. Z krajobrazu wsi zniknęła dominanta jaką był pałac. Zachowany park o zatartym układzie o zdrowym drzewostanie. Zabudowa w stanie średnim. Wprowadzono współczesne dysharmonizujące budynki. Cmentarz nie zachował pierwotnego układu. Zniwelowanie terenu spowodowało także zniszczenie nagrobków. Jedynie zieleń zachowana w dobrym stanie.

Znaczenie kulturowe

Pomimo utraty wielu elementów przestrzennych nie brak obiektów o dużych wartościach kulturowych, które winny podlegać ochronie. Ochronie konserwatorskiej natomiast podlega kościół i budynek dawnego młyna wodnego wpisane do rejestru zabytków. Cmentarz stanowi dobry przykład zagospodarowania cmentarza na park wiejski.

 

Tawęcin

Historia

Osada folwarczna koło Mielesznicy, powstać musiała wcześnie, bo ma słowiańską nazwę, czytelną w zniekształconym brzmieniu niemieckim. W XIX wieku przy folwarku istniała cegielnia.

Archeologia

Brak informacji o stanowiskach archeologicznych.

Krajobraz

Osada z zespołem folwarcznym położona na płaskim terenie w otwartym krajobrazie rolniczym, związanym z łąkami nadodrzańskimi.

Rozplanowanie

Osada o planie amorficznym położona przy lokalnej drodze z drogi drugorzędnej Kłopot -Białków.

Dominanty

Zespół folwarczny założony w 2 połowie XIX wieku i rozbudowany w drugiej połowie XX wieku.

Zabudowa

Z zabudowy zachowała się jedna zagroda z przełomu XIX/XX wieku, a także współczesne budynki.

Zieleń

Brak zieleni komponowanej.

Stan zachowania

Zespół folwarczny utracił swoją kompozycję o planie czworoboku. Zniknęło też kilka zagród ustawionych do siebie równolegle. Pozostała jedynie jedna zagroda. W drugiej połowie XX wieku wprowadzono szereg budynków współczesnych, nie pasujących do historycznej zabudowy.

Znaczenie kulturowe

Pomimo, iż zespół utracił częściowo wartość kulturową proponuje się opracowanie karty ewidencyjnej zespołu i uchronić go od całkowitej dewastacji.

 

Urad

Historia

Wzmiankowany w 1350 roku ma niewątpliwie znacznie wcześniejszą metrykę, sięgającą pierwszej połowy XIII wieku, na co wskazuje słowiańska nazwa. W czasie lokacji przeprowadzonej bez obcych kolonistów, otrzymał układ ulicowy. Wieś nosiła nazwę Urad do 1608 roku, kiedy zniemczono jej brzmienie. Duży rozwój przestrzenny Uradu nastąpił już przed XIX wiekiem, gdyż w 1800 roku liczył on 559 mieszkańców, i 111 domów mieszkalnych. Do dóbr uradzkich należały ziemie po drugiej stronie Odry, gdzie był także folwark. Komunikację przez Odrę zapewniał prom. Wieś miała kościół, zniszczony po 1945 roku. Miejsce jego lokalizacji pokazują resztki cmentarza z zachowaną zielenią.

Archeologia

Badania powierzchniowe wykazały istnienie osadnictwa pradziejowego na tym obszarze. Zewidencjonowano 20 stanowisk archeologicznych. Są to osady kultury łużyckiej epoki brązu, starożytności, okresu rzymskiego i wczesnego średniowiecza, cmentarzyska kultury łużyckiej epoki brązu oraz liczne ślady i punkty osadnicze z epoki kamiennej, kultury łużyckiej halsztatu i średniowiecza.

Krajobraz

Zwarta zabudowa zagrodowa położona jest na płaskim terenie w otwartym krajobrazie o walorach rekreacyjnych. W pobliżu rzeka Odra.

Rozplanowanie

Wieś o planie ulicowo-placowym położona przy drodze drugorzędnej z drogi głównej Cybinka – Słubice.

Dominanty

Pozbawiona dominant.

Zabudowa

Zabudowa zwarta kalenicowa pochodzi z XIX wieku, a szczególnie z jego drugiej połowy. Niepełne i nieliczne zagrody na planie litery „L" usytuowane są przy wspólnej linii rozgraniczeń i nieco zróżnicowanej linii zabudowy. Wiele budynków z pierwszej połowy XX wieku. Nie brak zabudowy współczesnej. Na początku XX wieku we wsi zbudowano szkołę, zajazd i dom ludowy, który zaadaptowano w drugiej połowie XX wieku na kaplicę.

Zieleń

We wsi ewangelicy założyli trzy cmentarze. Dwa w pierwszej połowie XX wieku i trzeci ze względu na zły stan zachowania trudny do datowania. Jeden z nich, położony w centrum wsi, założono na planie trudnym obecnie do ustalenia, wprowadzając aleję kasztanowców. Zachowane nieliczne fragmenty wolnostojących nagrobków nie pozwalają na ich datowanie. Drugi cmentarz położony był przy skrzyżowaniu dróg wiejskich. Czas powstania bez analizy kartograficznej trudny do ustalenia. Trzeci, przy kaplicy, założono na planie prostokąta, na nim rosną lipy.

Stan zachowania

Wieś o zachowanym, pierwotnym rozplanowaniu. W przestrzeni historycznej ukazały się nieliczne, dysharmonizujące budynki współczesne. Dom ludowy stracił swoją funkcję. Obecnie jest tu kaplica. Stan zabudowy zagrodowej dobry. W pojedynczych budynkach powiększono otwory okienne likwidując przy tym ozdobną stolarkę. Po 1945 roku rozebrano kościół. Miejsce jego lokalizacji pokazują resztki cmentarza z nie pielęgnowaną wysoką zielenią. Są ponadto dwa inne miejsca po cmentarzach, z których jeden zamieniono na park wiejski, a drugi zniwelowano. Z niego pozostały jedynie dwa klony.

Znaczenie kulturowe

Kulturową wartością niewątpliwie są stanowiska archeologiczne, które podlegają ochronie konserwatorskiej. Dlatego też prace ziemne na tych obszarach wymagają nadzoru archeologa. Wieś zachowała swój zagrodowy charakter oparty o średniowieczny plan ulicowo-placowy. Powstało szereg interesujących budynków o bogatym detalu architektonicznym. Były cmentarz położony w centrum wsi jest dobrym przykładem adaptacji cmentarza na park wiejski.

Dawid Wincek
Harmonogram wywozu nieczystości stałych     |     Kalendarz wydarzeń     |     
Urząd Miejski w Cybince
ul. Szkolna 5. 69-108 Cybinka pow. słubicki woj. lubuskie
tel.: +48 (68) 391 14 40 fax: +48 (68) 411 37 69 email: sekretariat@cybinka.pl

EPUAP - adres skrytki: /GMINACYBINKA/skrytka
Nr konta: BS Rzepin o/ Cybinka nr 33 8371 1022 5500 4343 2000 0030
Godziny pracy Urzędu: poniedziałek - czwartek: 7:30 - 16:00; piątek: 7:30 - 13:30
projekt i hosting: INTERmedi@  |  zarządzane przez: CMS - SPI
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8 Strona zgodna z WCAG 2.0 AA
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x